Arnaud Oihenart

OIHERNARTEN GAZTAROA NEURTITZETAN ETA BESTE

Fitxategi hau “liburu-e” bildumako alea da,
liburu elektronikoen irakurgailurako prestatua.

Liburu gehiago eskuratzeko:
              http://armiarma.com/liburu-e

Bertsio informatiko honen egileak: Iolanda Beristain, Maitane Amorena eta Iker Zaldua

http://klasikoak.armiarma.com/

Egileari buruzko informazioa:

       http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00355.htm

I

Erranen duta? ahal dezaket,

Egia dena bezala,

Zu begistatuz geroz laket

Zu bezi ehor etzautala.

Bana zer hobe, zuk gorreti

Badagidazu zur' aldeti?

Bana zer hobe, zuk' gorreti

Badagidazu horla beti?

Geroz oihana lilitu da

bait' ar'orstatu lauretan;

Ud' ere negu, negi'uda

gerthatu da hain berzetan.

Bana zer hobe etc.

Arte hartan, zer eztut egin

Zureki adizkidetzeko?

Zuk nizaz, nik zuzaz atsegin

Biek orozbat hartzeko?

Bana zer hobe etc.

Noiz ere batzen baitzitzautzat

Bidean iragaitean,

Minak zatiz arhintzen zautzat,

Zuri bi hitz erraitean,

Bana zer hobe etc.

Ur-sortak, ardur'arduratuz,

Harria xila zirozu;

Ni zuri, beti bet'eskatuz

Zinzurr'arhetsik niagozu,

Bana zer hobe etc.

Niri baibaten erraitera

Etzenthozke ehoiz-ere?

Orai, zure minez hiltzera

Nohela, ikusiz berere?

Zeren berhetuz zuk gorreti

Baitagidazu zur'aldeti;

Zeren berhetuz zuk gorreti,

Baitagidazu horla beti.

II

Margarita,

Badaidita

Othe huts zin egitez,

Begiz urdin

Bezain gordin

Zarela zur'egitez?

Nik zupertuz,

Badut gertuz

Maitazarre zugana,

Zer profeitu,

Balin peitu

Bazara zu nigana?

Bertze lanik

Baduta nik

Diela hanbat denbora,

Zure artatzez,

Zerbitzatzez,

Et onhestez kanpora?

Alabana,

Enegana,

Orano eia zurekik,

Heldu denez,Deus ogenez,

Eta gaitzez bertzerik?

Hanbat beti

Gotorreti

Egiten derautazu,

Baninz bezain

Zenbait betzain

Edo ilhagin zarpazu.

Haur hal'ezten,

Ardirezten

Baitzituket batzutan

Ez agerri,

Ez enzuerri

Eztateien lekutan,

Han erasten

Zerik hasten

Bainaiz ene gaizkiaz,

Eta, nure

Bezain, zure

Nola nizan egiaz,

Zu bertarik,

Artetarik,

Ez trostaz, ez urhatsez,

Bana zoaz,

Laurherroaz,

En'erranak phuztatzez.

Horiegatik

Orogatik,

Etzinzuzket ehula

Baninz fida

Zuk gupida

Noizbait nindukesula;

Bana bertze

Ez ikertze

Gaurgoitik ukeiteko;

Oradrano

Duzun bano

Ongi niri egiteko;

Enendauke,

Ez elauke

Bertzebat hunl'oboro,

Net bilaizi

Baliz baizi

Zenzuz edo burzoro.

Eia bada

Ordua da,

Zuretan has ziteen

Ene hartzen,

Et'ohartzen

Zeren zordun zaudeen;

Nola nizaz,

Motil-gizaz,

Ziren, iraganean,

Zerbitzatu,

Et'ohatu

Nezka ororen gainean,

Zenbat nizan

Zutan izan

Beti tink eta ekhuru;

Zein manura

Er', ardura

Erpai, ern'et'aiduru:

Gerp zizaz

Zeinen luzaz

Ukaturik nagoan,

Eta halaz,

Hanbat alas!

Errekeitu gaxtoan.

Horik harren

Oro barren

Galkatuz bihotzera,

Berz'atunik,

Bana hunik,

Gogo egizu hartzera.

Et'uztazu

Gutiziazu

Nizan horri berere

Amerztera,

Pot-gitera,

Dudan zuri botere.

Gero azkenik,

Beharrenik

Emadazu dudana,

Margarita,

Jin-kongita

Gauan behin zugana.

III

Argia daritzanari

Gauik, egunik

Eztinat hunik,

Hireki ezpaniz Argia:

Hireki ezpaniz

Itsu hutsa niz,

Zeren baihiz en'argia.

Hirekil'aldiz,

Bederak'aldiz,

Bazter lekutan baturik,

Nonbait banago,

Nun botzen-ago,

Ezi Errege gertaturik.

Lagun-artean,

Hel nadinean,

Elhaketan, erhogoan,

Eznun dostatzen,

Eznun mintzatzen,

Hi beti, beti, aut gogoan.

Nik dudan lana,

Ezin errana,

Zer koeinta dudan higati:

En'exil, eta

Maiz pensaketa,

Egonak ziotsan nigati.

Kadran-orratzak,

Burdin-aitz latzak

Hunki-eta buztan mehea,

Xuxen, han hara,

Eguerditara

Diadukan punta xehea.

Ni, hala hala,

Tiraz bezala,

Hik joz geroz bihotzean,

Hiri gorpitzez,

Beti, ed'orhitzez

Narrain, bait'are lotzean.

Bana herabe

Staliri gabe

Dinat, Argia, jitera

Hir'etx'irira,

Leku agerira,

Jenten minz'erazitera:

Beraz higanik

Egin, jadanik,

Noiz nakidana dakidan

Jin, eta nura,

Gorde-lekura,

Eta hi han bat akidan.

IV

Zuzaz bertzerik

Nehor maiterik

Eztudalarik herrian,

Zu bezain gorrik,

Ez hain gogorrik

Eztudala d'aguerrian.

Zu gabetarik

Dohatalarik

Aspaldi hontan denbora,

Banaiz jaikiten,

Banaiz etziten,

Zu zatozt beti gogora.

Bana, nabaski

Zuretako aski

Enaizela zinetsirik,

Zuk ni zureti

(Aiher naiz) beti

Nadukazu berezirik.

Atsegin ustez

Har zur'ikustez,

Beti, zu zaren lekura

So xuxen ari

Naiz, zenalkari

Okerraren eredura.

Zuk zenbat usu

Haur baitakusu,

Begi bazterraz laztana,

Alabadere,

Soz behin ere

Etzindezke jar nigana.

Zu nahiz batu

Eta minzatu,

Hora nol'erbiratzean,

Bazterrez bazter;

Bethiere laster

Ari naiz zure hatzean;

Bana jagoiti

Beheiti, goiti,

Zenbat ere bainabila,

Zur'oldez, ehun

Bat enaint'ehun

Urtez behin zurekila:

Aldiz naiz latzen,

Bilhatuz batzen,

Ban'ez ber zaitudanean;

Zer gaitz jasaiten

Dudan erraiten

Ezin derauzudanean,

Edo zoriak

Non-bait, bi-biak,

Noiz ere heltzen baikitu,

Han, ni nigartzu

Ikusiz, hark zu

Gogoeritzen ezpazitu.

Ni honen bero

Nakuszun gero,

Zure gogoz maitatzera;

Zu zerk hain haitu

Egiten zaitu

Nizaz ez gogoratzera?

Hel dait'asturuz,

Bertz'anhitz buruz

Norbait ons'eginagorik;

Bana ni bano,

Ez egundano

Nehor zuretarragorik.

V

Nik eztut ehor maite zu beizi,

Zuk zeren nahi zuzu ereizi?

Engoitik ordu zinuke hontu,

Eta nizaz eduki kontu,

Nahi ezpanuzu net hil-urhentu,

Nola bainuzu ja hurrentu;

Ezi bihotza, zu beti hala

Ikusiz gibel zauztadala,

Hotzarriturik orai hil-hila,

Hoboro nitan eztabila:

Bana zuk nahi baduzu sarri

Harzara piztu et'eratzarri,

Nonbait, egizu, Jainkoaren partez

Ikus zitzadan zenbait artez;

Bana zureki nahi nikezi

Elizan nehor zuhaur bezi,

Et'ekuslerik ageri elizan

Lekutara zindiaurizan.

Batzutan, luzez, luzez otoituz,

Zure bihoz gogorra goithuz,

Norabait jitez hitz badidazu,

Hur ere ger'eztadukazu.

Nonbait, bi-biak, heltzen bagira

Zu beti lehiatu zira;

Orduan, bi hitz zuri erraiteko,

Zur'eskuari banatxeko,

Bertarik nola, samur-samurra,

Belar hori zimur-zimurra,

Utzi zitzadan manuz baitzauzat,

Etxekiterago eniz auzat.

Gauaz, epaizkaz, zur'etxen sartuz

Em'ibiliz, eme hatsartuz,

Eta haztatzez, ganbara bitan

Iraganik, beldur handitan,

Net hatshanturik, zur'oh'ondora

Banatorra, zuk heiagora

Egiten duzu, ni hautemanik,

Et'ordu hartan, gaxoa nik,

Leihoti jauziz, ohoin'iduri,

Hilpenan behar dut itzuri.

Noiz ere bai-naiz hauzaz orhitzen,

Zin zinez, baniz hil-nahitzen;

Hiltzea gaitz da, gaitzago bana

Mait'uken, et'ez mait'izana.

Harren gaurgoiti zerbait hongoaz

Urgatz nezazu jaungoikoaz,

Ezi ezta deuskai edertarzuna,

Lagun ezpadu hontarzuna;

Ainziti, ederrik gaitz dena, duzu

Berhala, nol esne'uluzu

Denean, edo sagarra harzu,

Haur ederra buru zakarzu,

Edo anderauren begitartea,

Pikot'orbainez net bethea.

Beraz, zirentzat xahu eztakuruz,

Hel zazkio, sober'aiduruz,

Zugatik hiltzen ari denari,

Eta hur'otoi urrikari;

Ezpere, hura hilen d'eta zu

Harzaz-huts zirate hospazu,

Gizonbat galdu dukezulakotz,

Zergatik? maite zintielakotz.

VI

Maitenaren gal-kexua

«Complainte de la perte de la Maistresse»

Amets, al'egia, d'ote nik enzuna,

Emaiten duzula zur'edertarzuna,

Hon eztaritzotzunari,

Moien apurbaten sari?

Laur urte du, zuri beti jarraikitez,

Higatzen naizela, bai zerbitzu egitez

Ezteiari gertatzea

D'auherretan higatzea.

Eztuzu zer uka, zarel'ogenduru,

Ez zer har ait'amen nahia ztakuru,

Ezta, maitezko gauzetan,

Haurren borx'ahalik hetan.

Egundan'ez-ailiz jaio gaxtagina

Ederza, nezkato onaren zegina,

Edo jai'-eta, berhala

Hil ailiz, inhar bezala.

Onarzun-truku huts, alab'ezkontzea,

Ezta hori ezkontze, bana da saltzea;

Haren erosle senarrak

Zer merezi luke? adarrak.

Ikus, jende hunak, ikus ene pena:

Alxatzen darote nik nuen maitena;

Hurren uste nuenean,

Haur dakusat urrunean.

Gau-egun, goiz-arrats, edate-jatean

Ebilte-gelditze, jaikite-etzatean,

Zuzaz dizut pensamendu

Neure penen luzamendu.

Kexeri, deitore, nigar-herakiak,

Hek ene baraskal, hel auhal-jakiak,

Zipak ene lo-lehenak,

Gau-korrongak hasperrenak.

Behar dudan gero zuzaz net etsitu,

Et'ezteiaritzat lurrean gelditu,

Betor betor herioa,

Bizi'ene hastioa.

VII

Aspaldi neure gogara,

Libertatez biz'izanik,

Orai dakusat harzara

Neure buru'atzamanik,

Gotor, eta gor izatez

Galdu nahi n'aien batez.

Erran baderaukat ezi

Oro harena nizala,

Nehor ere, hura bezi,

Onhetsirik eztudala,

Bana horregatik hura

Ezta nizaz arrengura.

Alabaina nik eztakit,

Zerbitzatzez, ohoratzez,

Othe niroienez akit

Ene beti honlakatzez,

Edo berur'ene penez

Nozpait kexa laiteenez.

Maite'otoi ikuskizu

Mirakulu zaukezuan,

Nitan hotzak hatzen dizu,

Oren oroz, gortarzuna,

Zu niganat hotzen-ago,

Ni zuganat gortzen-ago.

Urruntzen nitzauzunean

Nizaz eztuzu orhitzerik,

Ez, hurrentzen nizanean,

Zein ere den ikertzerik,

Ez behin-ere gogorik,

Niri hunki egitekorik.

Ene ditxa gaitz'egieki,

Ardura dut borogatzen,

Zure hontarzunareki

Nitan gainen gudukatzen:

Batak etzitukedala,

Baietz bertzeak dioztala.

Zein ahal den egiati,

Zuk bezi ehork etziakizu.

Bain'engoiti Jainkoagati

Dakidan nik'er'egizu.

Ezi ordu dut jakinzu izan,

Hil, ala bizigei nizan.

VIII

Zenbat leihorra zabal baita,

Ehon erakutsiko zaita

Anderaurenik, ez eta nezkatorik,

Ni nizan bezain, zorigaitzetakorik,

Ni nizan bezain, zorigaitzetakorik.

Maite dut, eta naiz maitatu,

Bana naiz hanbat dezditxatu,

Ni maite nuen, nik maitenik dudana

Ezt'ehon hauzu hurbiltzera nigana.

Nihauren azkazi hurrenak

Dira poxelatzen dutenak,

Eta nutenak nihaur er'asaldatzen,

Zergati baitut hura hanbat maitatzen.

Ezteia haur enganioa,

Jarriz geroz amorioa,

Lotsaz uste dutenean gal erazi,

Et'ehor gaizki tratatzez irabazi.

Maitarien jaun erregeak

Higu ditu bortxa-legeak,

Eta haren resuman libertatea,

Da gobernari, eta nabusi alkatea.

Bana begit'egin-ahala,

Zu gibel-ber etzazkidala,

Ene bihotz', ezi zu bazaud' eneki,

Ni bizi eta hil nuzu zureki.

Eta hargatik utzi baniz

Ahaid', adiskidez fida niz

Zeruko jaunak, hari gomendaturik,

Enuel'utziko net deskonsolaturik.

IX

Xuria daritzanari

Berritzen ar'iz, XURIA,

Nitan, egun guziez,

Noizten begiez

Egin erautan zauria;

Et'ene bihotz gaxoak

Higanik, maita-sari,

Herskailu ordari,

Zitin tragasa-xiloak.

Beti, joz-joz, daritzana,

Inkudeak bezala,

Diraukedala?

Ez ez, ahal aint'engana,

Eztun alzeiru, ez burdina,

Ez-eta berun hotza,

Ene bihotza

Ban'aragiz dun egina.

Hiltzen nun itzurbiderik

Ez deus salba nezanik

Eztun, higanik

Ahal nukeenaz berzerik;

Hobe duken ainik ere,

Honki egite', engoiti,

Ezi ez jagoiti:

Hel akit', berant bad'ere.

Zerbait eur'oontarzuneti,

Bihotz hunen pitzgarri,

Emadan sarri,

Begiratzeko hiltzeti:

Ezpadidan, lur orotan,

Zeren hik hil banuken,

Aipatu duken

Hir'izen', izen gaixtotan;

Sendotzen banun, ainziti,

Zeren nuken idoki

Halaz osoki,

Sartzeraz geroz, hobiti,

Hire sendagailu hunen

Berria herri orori,

Berri hon hori,

Dinat goraki eranzunen.

X

Hanbat nago penatan,

Nik eztakit nolatan,

Gau et'egun gorbatek / naduk'arrenkuretan.

Izena du Graziana,

Graziaz beth'izana;

Dohainetan naduke / harzaz maitatu izana.

Ezta gupi, ez zeihar, ez,

Bana xuxen bizkarrez,

Zehe-batez lait'izar / gerri hori, meharrez.

Adatz ikustekoa,

Aztaleranokoa,

Leunez,baitare mehez, / zetaren gainekoa.

Ederrenen bardina

(Ezpadohat'aitzina)

Da begitartez, eta / diskret oboro ezina.

Ahoño, mihi ozena,

Hortzik den aratzena,

Begi bizi, so hutsaz, / maitarazi diroena.

Lepo'arrai miratzeko,

Goxo besarkatzeko,

Bolharr' ask' ilhunbean / argi zerbitzatzeko.

Oina, kaizuz, nolako?

Ikusten gogarako:

Ukaraia, besoa, / arhan-lil'-itxurako.

Esku eta zango biak,

Xuri bezain guriak,

Erhi mehe, gaineti/ zilharstatu ikusriak:

Hanbatez beud'erranak

Agerriz dadutzanak,

Eztazkit ezterraket, / gordailluan daunzanak.

Elkoit dakit elkorra,

Esker gabe, gotorra,

Del'enetzat, bait'are / harri bezain gogorra.

Erran draukat ardura,

Zer den en'arrenkura,

Eta nola jabetzat / hartu dudan berura.

Nola nitan botere /

Duen, handi hal'ere,

Eta berze maiterik / nol'eztudan batere.

Bana hura, hargati,

Nizaz ezt'axolati

Et'enu itoiten, berak / sartu nauen, penati.

Kausit ahal baneza

Nonbait berhez-berheza

Hunl'ene penatzea / baka bide baileza.

Haren begitartea

Garbi, arrosaz bethea;

Halaz da gertatu ere / bihotzaren jabea.

Lepo'argi miresteko

Goxo besarkatzeko,

Bulhar'ask'ilhunbean / bela zerbitzatzeko.

Oina xoil onz'ansatu,

Halakoz engrainatu,

Eskua bol'iduri, / beso ezne-gatzatu.

XI

Beltxaranari

Nik hanbatetan errana

Nahi eztuna sinhetsi,

Aizel' onhetsi

Nizaz, anhitz, Beltxarana?

Bada dela hori egia,

Prest nun erakustera,

Et' egitera

Mana nezana guzia.

Ezar nezan porogutan,

Ordea hanbateki

Ez, isireki,

Har den' eztela burutan;

Zer probetxu edertarzuna

Da hire gorputzean,

Tink bihotzean

Badatxen gogortarzuna?

Zor din maitatu izateak,

Ordainetan, maitatze;

Zer al' ahatze

Zauzkin maiteri-legeak?

Aldiz dun maitariaren

Mait' orde hig' ukena,

Eder eztena

Hi bezalako ederraren!

Halaz gaizkitze hunetan

Nun alabain ezarri,

Dolu-egingarri,

Huna niagon hil minetan:

Ezpanun hant' idokiten,

Zordun izan bezala,

Hik hil nunala,

Dinat hil aitor' utziten.

XII

Aspaldian nabila

Hor, hebe, laztan bila

Et' orai, nahi-nola / batu naiz batekila.

Hur' ezagutzen duten

Oro haren bertuten,

Goresten, eta bertzer / ari dir' eranzuten.

Haren eder izana

Da hain gauza bekana,

Ezi eztuela kiderik / baita jenden errana.

Nol' arrai miratzea

Baitu, eme mintzatzea,

Gozo, gozo ere handi / da ari behatzea.

Gorputza duelarik

Luzekara, halarik

Xuxen du, et' ezta lodi, / ez mehe soberarik.

Begi xiloak ditu

Izar bigez garnitu,

Begitartea hanti / zauka hanbat argitu.

Buruko bilo hori

Urhea bezain hori,

Bana gordetzen du, eta / salhatz' ezta hori.

Kristalez du belarra

Sudurr' oro zilarra,

Mazelak xuri-gorri, / perla hutsez bidarra.

Ezpainak badirudi

Dela kora-isuri

Hortzak, lepo, bulharra / elhurra bezain xuri.

Oin, tipiz, herotsduna

Zango aratsu, xuguna,

Eskua xuri, nola / arraulze berri erruna.

Horik nik hautemanik,

Eta gogoan emanik,

Hanti nag'orai haren /saretan atzemanik.

Nagoen han, nahibada,

Ezi sordex ezpada,

Haren presondegia / ene laketgia da.

XIII

Joanaren bethengizarrea

Batez nago harturik,

Hura gogoan sarturik,

Ezin hil, ezin biziz, / nago net eiharturik.

Burutik oinzolala,

Berregin den bezala,

Dohainetan neduke / haren zerbitz' ahala;

Zeren baita hain haitu,

Eta zeren garhaitu

Prestuz, et'ontarzunez, / bertze nesk' oro baitu,

Zeren dena guzia

Baita ber-zuhurtzia,

Eta jakitarzunez / orozaz gainti utzia.

Minzatze ederretako,

Zpritu are hobetako,

Adimenduz, eranzun / nik ezin bezalako.

Kaizuz doi, ezi bara

Sorzainak eskuetara

Hur' egitean, hartuz, / jakin du zertan bara.

Haren izena JOANA,

Ez' ote gaizki emana?

Ezi orai heldu dena / nola lizate joana?

Haren gorputz lerdena

Da nik dudan maitena;

Baitare gerri, hersiz, / orotako lehena.

Haren ahorpegia,

Zer, baderragu egia,

Zer derrakegu dela / baizik izartegia?

Lehenik, bekokia

Moldeaz idokia

Iduri, iguzkiareki / argiz ihardukia.

Gero ahutz-araldea,

Potarentzat lardea,

Ezt' igelsu, ezta zilar, / bana kristal-ordea.

Aldiz bi beharriak

Xuri miragarriak,

Saldoa maitariri / gorheritan jarriak.

Oi, zerik du sudurra!

Ez egi', ez apurra;

Xorhi, begi-hontgarri, / hala hala muturra.

Ezpainak, arros' orri

Gorriak bezain gorri:

Hortzak aitzintzen, zuriz, / ezein ezne isurkorri.

Zer, ahatz lakidita

Haren begi polita?

Al', ez aski goratuz, / hutsik othe daidita?

Begi gureak-ara

Zzirudien bertara,

Bana kanbiatu da / geroz izarretara.

Bidar-hori, berhala

Nola boli-zotala,

Lepoa perla biziz / orhatua bezala.

Ugatz gogor, lar-xuri,

Leunez balus' iduri;

Mokoetan xartaturik / koralez bi mohuri.

Balin balu, sabela

Garhi nerrake dela,

Ezi, segurtatzeko, / eztu ezagun duela.

Zango xorhiki egina

Paieruz hob'ezina,

Besoa bertz' ororen / patroinzat sor zedina.

Esku erri et' ahurra

Hain xuri, zein elhurra,

Oina doituz bezala / meharr' eta laburra.

Buru ederreko adatsa

Laxurik baderatza,

Badaitso gerriraino / urh' izpiz aberatsa.

Gainerakoz, bihotza

Al' urrix' al' orotsa,

Duen, izterbegiak / porogatuz bihotsa.

Horik erran bezala,

Zeren baitira hala,

Dohainetan neduke / haren zerbitz' ahala.

Baletsa jaungoikoari

Har nezan zerbitzari

Hark er', eta leristan / hanbat on zein nik hari,

Orduan pausu nuke

Eta nihaur neduke,

Handiago baninz ezi / Baroin, Kont', edo Duke.

Banau er' iraiziko,

Eztut ez gaitzetsiko

Baizik ogen guzia / nihaurtar' egotziko.

Ezi aspaldi du haren

Merezi handiaren,

Ezagutza dudala, / et' en' eskasgoaren.

Alabader' orano

Nahi dut zertarano

Kortes den jakin, lehen / etsirik hartu bano;

Zeren, nol' ene maite

Ukeiteak iraite

Baitu, hur' ere agian, / luzean goga daite.

XIV

Neguan, elhurte batez,

Laztanak eskutabatez

Sudurra zapaturik;

Sudurrak min-har etzezan,

Bana bertan sendi nezan

Bihotza suharturik.

Elhurraz gaineti,, hotzik

Bai karroinik, bai izotzik,

Badeia deus lurrean?

Elhurrak alabadere

Naduka ni, hotz badere,

Errerik bihotzean.

Haur da lurreko legea,

Gauz' orok ber' ekoiztea,

Bera iduri du egiten;

Ban' orai, miragarritan,

Hotzak beroa du nitan,

Urak sui' eraikiten.

Bero huntarik liparbat,

Su huntarik huts inharbat

O laztan' erexeki

Ahal banezazu zuri,

Nitzatela zait iduri

Sendo hainbertzereki.

Beraz otoi, Jainkoagati,

Lipar, inhar bategati,

Iraitz enezazula;

Ban' erakutsu maitari

Gaizoak, bai urrikari,

Bai gupida tutzula.

Egitez horla, zinetsu

Eder bezain onbidetsu

Izanez, aipatua

Zirat' ororen ahoetan,

Et' amorosen gogoetan

Zerurano alxatua.

XV

Ni zuretzen has bezain sarri

Berhez nindizun bertarik,

Lehen hautatu maitagarri

Nituen, nindutenetarik,

Orai eta betiereko

Zureki tink egoiteko,

Eta berhez neholatan

Enankidizun gisatan.

Geroztik esperanzaz hazi

Dut neure maitakaria

Egunez egun irabazi

Ustez zutan ordaria;

Ban',ene zori gaitzetan,

Enaiz orano deusetan,

Harriz da zure gogoa,

Ezpada gogorragoa.

Horrenbat gogor izatera

Zerk zaramatza gogatu?

Zur' onhesteaz etsitzera

Nahi nauzua bortxaatu?

Alaz, berdin ni galdurik

Eztadukazu baturik

Non-nahi-den nik bezanbat

Bertze zerbitza zaitzanbat.

Ban' etzar' aski gaitz, daritzat,

Gaizki horren egiteko;

Galbidera, maita saritzat,

Maite zaituen' egozteko;

Izterbegia minzatzen

Delakoz guzaz, kexatzen

Hark zaitu, hanti datorra,

Zure niganat gogorra.

Zer ere zugati, nigati

Bailedask' izterbegiak

Gal zaitzadan eztu hargati,

Merezi ene maitegiak:

Aitzitik haur da zuzena,

Zeinek baitu ogena,

Berark dezan bak' isuna

Eta har ahalkeizuna.

Hark zer er' ahal bailiotsa

Badaidiel' uste duzua?

Ene bihotza, haren lotsa

Oran' eztazaguzua?

Ikusi nahi baduzu

Hain zail denez, zein poruzu,

Zato, zato so' gitera:

Banohako jaukitera.

Jauki dizut, et' ihesari

Dema, hara, laurherroan:

Arauz, zein eder lasterkari

Den zuri erakuts-gogoan;

Biz hala, hal' ezpada' ere,

Etziren-ber zu batere

Larde, gaurgoitik, oinaren

Puntan bihotza duenaren.

Beraz biho' en' artizarra

Larderi' oro kanpora;

Eraketsu zutan den garra,

Eta zure bihotz gora:

Izterbegia puxatuz,

Eta zinez mehatxatuz

Etx' ezazu, edo kuluaz,

Aski ezpada mehatxuaz.

Hal' egitez zur', ene bano,

Eginen duzu gehiago,

Zeren bainaiz, bizi nizano,

Nihauren bano zureago:

Hel zaizkit gauger', otian,

Heltzekoz zure bizian,

Ezpad' en' asperragati,

Ezpererik zureagati.

XVI

Nahiz ezpegi

Gauaz ilhargi,

Ni zure begi

Ederrek argi,

Heien gordatzen

Ezpazin' ari

Beti miratzen

Dagotenari.

Zuk hori egiten

Bezanbatetan,

Naiz eri etziten

Bihotz minetan.

Min' iragaiten

Zautan artean,

Nehorat joaiten

Zauzkidanean,

Zerik inhara

Naiteeno akit

Noa horra, hara

Nor' ezpaitakit,

Ustez naiteen

Hel erortera

Zu zirateen

Leku berera.

Halaz batzutan

Batzen bazaitut,

Baten lekutan,

Neke biga itut;

Zeren nik zuri

Emanik bahi

Bihotz', itzuri

Baitzauzkit nahi.

Zurekin batu

Et' aise gabe,

Su naiz bilhatu

Ta kisu labe.

Laster hil dadin,

Su haur egizu,

Ilhaunt enadin,

Ahal daidizu;

Maita nezazu,

Halaz hil daite;

Ezpanezazu

Hauts gertha naite.

XVII

Ezkontidearen hil-kexua, Museen kontra

BERTANKO ILHOTS HAUR gaztaroan egina ez

Izanagati, eritsi dut etzaokeela hemen gaizki.

Andreak luzez zerbitzatu

Zaituztet, eta nik hospatu

Dut herri hautan zuen izena,

Lehen guti ezagutu zena:

Nik zuen azturak et' atunak,

Gu baitan orano ez enzunak,

Argiratu' tut ilhunbeti,

Et' aterarik herratzeti

Guretu, et' eman hek Euskara

Kobla honzalen eskuetara.

Aspaldi nolha zuen norhabe

Izan bainaiz, zuek ene jabe,

Uste nuen nihaurk er' ekaitzak

Jo banenza, neure zurkaitzak

Zintuzkedal', eta habeak,

Neur' aizolbe, neur' aterbeak;

Uste nuen hala, ban' eskierki,

Enganatu izan naiz elgerki;

Ezi behar-beharrenean,

Hel-helez egon naizenean

Etzitzauzte hurbiltu, ez heltu

Aitzitik zitzauzte gibeltu:

Utzi derautazue hiltzera

Joana, ene bizi erazitera,

Berainik lurrer' etorria,

Edo zerutik igorria;

Joan', en' emazte karioa,

Ene bihotz' ene gogoa.

O zer hiltze latz' enetako!

Hura galduz gero zertako

Hemen, ala gaitz-beha nago?

Egonago, eta zordexago

Dukedala dakusat, ezi

Orai alderdi ezpainiz bezi,

Aitzinara naiz hebainduko,

Enbaldituko et' ezdeustuko;

Zeren bainaiz harzaz gabetu,

Zeinzaz sentatu eta hobetu

Uste bainuen, zahartu ondoan,

Nol' izan bainaiz gaztaroan.

Lehen neur' egitekoen haxe

Bakoitza baitzautan zortaxe,

Orai baititut baten' biga,

Haren', enea, nol' ez higa,

Nol' enainte jasan-ezinez,

Eta soinak ihes eginez,

Buruzpiko edo larrapoka

Eroririk, oro porroka?

Aspaldi du, hark arrenkura

Ezpal' ukan nizaz, zupura

Joan ninzatela, eta xixari

Ehunen egin han janhari.

Hura, noiz ere bainendukan

Ohaturik minak, dut ukan

Neure zain, et' egon zait beti

Igitu gabe sahietseti,

Geldi han, ern' et' iratzarri;

Et' ebilten has bezain sarri

Zerbizatu zait besapeko,

Erorteti begiratzeko.

Hark, erian nol' eheinatzen,

Sendoan er', ene geinhatzen

Zakien; bait' are pausu emaiten,

Bihotzak zautan-kal ehaiten;

Hur' ene soberaren doitzen

Jarririk, ari zen noiz goitzen

Ene samurreg'izanaren,

Noiz ene bihotz epelaren

Gar behar zen gauzetan, gortzen;

Et' egin bidean gogortzen.

Herriz kanpoan nenbilano,

Bertzen koeitak, neureak bano,

Hobetsiz, heier jarraikiten,

Hark zauztan neureak egiten.

Nangoenean noizpait udalen,

Andreak, zuen alhor zabalen,

Nihaurenak gibel-emanik,

Et' egin-gabez hetan lanik,

Ikusten nituel' ezteialtzen,

Hark zerauztan hutsak estaltzen;

Egiten nik egin-beharrak

Berak hartzen golde-nabarrak,

Bera jarten itots-emaiten,

ber' ereiten, ber'ogi epaiten,

Et' oro berak lant-ahala

Lantzen, izan baliz bezala,

Ez aitoralab', et' emazte,

Ban' ezein nekazale gazte.

Horik jakinik zuek gertuki,

Etzinaten hitzeraduki

Hartzaz bertz' art' idukitera,

Utzi gabe hal' hiltzera?

Badakit erranen duzuela,

Lurrean jagoitik eztela

Izan xipirik ez gehienik,

Zein bere mugan hil eztenik.

Bizi hunek (aitor dut hori)

Ezin dirauke beti ehori;

Bana hur' ezta hil zahartuz,

Baizik higatuz, et' eihartuz

Errekeituak eman-gabez,

Et' ez hek' hartzera herabez:

Nola baratze lantzekoan

Girofleiak, uda beroan,

Ur-peituz lehenik ximaltzen

Baitir', eta net gero galtzen.

Ezi balitu Jainko-axeter,

(Zeinen baitzarete bereter)

Izenez Phebuz daritzanak,

Hartan egin ber' esku-lanak,

Eta luen ikertu eta lotu,

Segur da zatela sendotu:

Bainan ezpaitzauzkot' otoitu

Hala hur' er', ed' ezt' orhoitu,

Edo zauke' orobat izan

Joana hil edo bizi lizan.

Beraz nizaz hain axol guti

Duzuen gero, zuen zerbitzuti

Naiz, oraidanik, ment' orotan,

Jalkiten, ez.itzultzekotan.

Bad' ez nehor niri obororik

(Eztudan gero gogorik)

Eske jar kobl' edo kantore,

Baizi nigar eta deitore;

Ezi eztuket berhain asperrik,

Joan' enea zenbait hil-errik,

Lupean, air' edo zeruan

Derakustano den lekuan.

JAINKOAZKO NEURTITZAK

XVIII

Hamarkuna edo Jainkoaren hamar manuak

Jainkotan bat huts jauretsak

Eta bertzerik zinhetsak

Jainkorik ez jainkoaizunik

Ezin datekiela hunik.

Haren izen' alferretan

Ez erabil eur' elhetan,

Igand' egun', orhituki,

Iragan ezak sainduki

Ait' et' am' etzak ohora,

Bizitzeko anhitz dembora:

Ezadil', erhaiten ari:

Ezizal' ohaidekari,

Ez' ohoinkeri' egile,

Et' eztezala desea,

Nehoren er' emaztea

Alhor, motil, nezkatoa,

Idi ez on gainerakoa.

XIX

Elizaren manuak

Begir' etzak jei-egunak

Elizak derakutskunak

Eta, hutsik gabe, meza

Hetan enzun albaiheza.

Barur egik jeigeietan,

Berrogeian, laur mugetan,

Bait' elik' aragi jatez

Orzirale larunbatez:

Eztakiala joan urterik

Eur' aitorr' egin gaberik

Gaizki eginez Apezari;

Eta guziz Pazkokari;

Bask' adi zeruk' ogiaz,

Jesusen gorputz biziaz.

XX

Eguberri-koplak

Zerik gogatu izan baita

Zeruko aita

Gure berherostera,

Seme bakoitza hartako,

Saritako

Igorri du lurrera;

Bere odolaz mundu hunen

Teiarzunen

Osoki garbitzeko,

Eta hilik zatzanaren,

Gizonaren

Bere hilaz pitzeko;

Eta zeren hal' atsegin

Baitzuen, egin

Zedin gure laguna,

Eta Jainko izanareki

Eretxeki

Ledin gizatarzuna,

Nezkasobat amatako

Galileako

Nazareten hazia,

Baderauka hautat' ukan

Baitzedukan

Zeinek izen Maria.

Aingerua hanbatekin,

Hitz hauekin,

Nazarete hirira

Ethor zedin berri haren

Mariaren,

Heltzeko beharrira:

Ongi zaren, o, lurrean

Izatean,

Bardinik eztuzuna,

Zu zara Jainkoaren ama,

Gaitzen zama

Jenter dedetezuna.

Zure bizitze zuhurrak

Zeru-lurrak

Derakarzke bakera,

Ezi Jainkoaz zar' izorra;

Hark nigorra

Hunen zuri erraitera.

Inhardets zezan hitz hotan:

Zer anzotan

Gerta laite diozuna?

Haurlanik gab' ama deia

Ene deia?

Haur jagoiti enanzuna!

Aingeruak: hori bada

Egia da,

Ala diotsu, Maria;

Jainko jauna zutan duzu

Ezaguzu

Haren indar handia.

Mariak berriz ziotsona:

Haur ni huna

Jaunaren neskatoa,

Jaunak hala badaritza,

Zure hitza

Nitan egin bihoa.

Bazedin ordu berean

Otoitzean

Jar belhaurikaturik,

Non senti baitzezan sarri,

Miragarri!

Elhe' aragiturik.

Geroz, zezano ainik- eta

Urhent-beta

Hil-bederatzurruna,

Jainkoari eskerren emaiten

Iragaiten

Zituen gau' et' eguna.

Erdi-mugan ohatzera

Betlemera

Joan zedin Josepeki;

Non, bertz' errekeitu gabez,

Zatzan gauez

Bordan, Arsto-idieki.

Hanxe gizon-iduritan

Gauherditan

Jesus jaio zekion,

Mihiskando' oihal lodiz,

Abel odiz

Ohakoa zegion.

Artzainak, jeusten hitz guti

Hauk zeruti

Enzunik (hergoretan

Bu gloria Jainko honak,

Bu gizonak

Bakea leihorretan).

Bertarik olhirietan,

Nekotxetan,

Artaldeak utzirik,

Jesusen adoratzera

Betlemera

Joan zitezen larririk:

Zeinek eskuan matoina,

Zeinek zoina

Gaznaz bete daroa,

Zeinek erdi berriari,

Goiz-askari

Lakioan anhoa.

Ager ziten' ger' ondorik,

Nonbaitkorik

Hiru zuhur, batetan,

Hirurak herri handien

Jaur-gehien

Zein ber' aldirietan.

Hauk goiztirir' izarbati

(Zenagati

Berri) beha jarririk,

Hartan Judu erregearen

Sortzearen

Senale' ardietsirik,

Lehia handirekila,

Haren bila

Judeako herrian

Non dugu-otsez, jarri ziren

Hur' ediren,

Hari gurtu-nahian.

Jerusalemera jinik,

Et' eginik

Han hitz Herodeseki,

Xurpail zekien hila-legez,

Judu-erregez

Aipu enzuteareki.

Karrointaturik odola,

Hala nola,

Orduz, merkataria,

Saparretik oldartzean

Ez-ustean

Bide-zelhataria:

Edo zerik ikaratzen

Eta latzen

Bait' erhaile gaxtoa,

Datxekonean lepoti,

Edo ukoti

Erregeren besoa.

Gero berak, alegia

Gutizia

Joan Jesusi gurtzera,

Hangaintik itzuli litezen,

Egin zezen

Otoi, berri ekartera.

Eta baietz hitz-emanik

Hek, harganik

Bertan despeditzeko,

Erdu ziten Betlemera,

Izar bera

Jarririk aitzineko.

Han Jesus haurra baturik,

Troxaturik

Utzioan zatzala,

Gurrez jar zazkion apaltzen,

Nor ahal zen

Zakitenak bezala.

Insens' urh' eta mirrazko

Emaitz' asko

Eskeni deraukate;

Itzultzean, Herodesi

Bat-ihesi,

Bide berri daroate.

Zeren, zegitela hala,

Lo zauntzala,

Uken zuten manua,

Manu Jaungoiko aitaganik,

Goradanik

Hetara bidaldua.

XXI

Nunc dimittis,etc. Zimeonen kanta.

Jaun' orai, zure hitzara,

Duzkizu bere gogara

Bakez zure motila;

Zeren zur' oldez sendatu

Behar nauena, miratu

Dut neure begiekila;

Zein apaindu baitzenduen,

Argitzat, herri bilduen

Begitart' aitzinean;

Jenter gorde' agertzeko,

Eta glori' emaiteko

Izraeltarren artean.

Glori' aitari, semeari

Eta gogo sainduari

Eman bekie batetan,

Hala nola hatsarreti

Baitzen, orai eta beti,

Mente mentekoetan.

XXII

Vexilla Regis, etc.

Orai gerlako bandera

Du Alferitzak ahurrera,

Orai nabaritu doa

Kurutze misterioa,

Zeinetan aragiaren

Egileak gaitz igaren

Bait' egonik hedaturik

Oin-eskuak itzaturik,

Zeintan gaizk' itzatekirik,

Eta zauriz juhiekirik,

Lanza-zihite garratza,

Punta-zorrotz, aho-latzaz,

Xahu gentzantzat kozuti,

Ikuz guenzan bekatuti

Egon baita zariola

Ez ur ban' ur-ar' odola.

Orai dira gertatuak

David, Errege prestuak,

Hitz neurtutan gauz' emanak

Kantalotsez zerratzanak;

Herriz herri zebilela,

Eta guzier zioztela:

Jainko jauna gugatila,

Regnatu da zuretila.

Zuhatzetan d' ederrena,

Zur haur nonti bait' ethena,

Argi da, da distiatu,

Et' Errege-granastatu:

Zuhatz motaz hob' ezina,

Et' ongi hauta zedina

Honein saindu lohadarri

Lot et' eretxeki-garri.

Dohatsua, zeinetarik,

Zeinen beso bietarik

Urkaturik egon baita

Sekuru ororen garhaita;

Gorputza, balanza nola,

Dilindaka zegokola,

Ifernuak zedukana

Alxaturik beregana.

Agur, o zur kurutzea,

Zeintan baitatz' en' ustea;

Orai, pasion' aroan,

Jauna dutenak gogoan

Justotarik justoago,

Egizkik, et' aitzinago

Gaizkigiler utztek pena,

Gaizki eginez zor utena.

Hiri Jainko hirurkuna,

Guziek gehien uguna,

Gog' orok, bide bezala,

Elhesari demaiala;

Gu hihauren herioaz,

Kurutze-misterioaz,

Salbatu gaitualakoz,

Xuxen gaitzak sekulakoz.

XXIII

(Baionako liburuko olerki betegarrizkoak)

Ondoan narazarzuno;

Gero zail edireiten zitut

Eske gehiago nauzuno,

Eta jartzen zauzt erranez

Eztezakezul' eman, ez.

Enganatuko bide zira

Gaurger', orano bezala

Baduz' uste zure begira

Egonen ahal nizala,

Hautuagorik zu bano,

Deiez ondotik dautano.

Orai jagoiti minzatzekoz,

Minza gaitezen garbiki:

Zuk nigati deus egitekoz,

Egin ezazu gaiziki;

Ezpaduzu egin gogorik,

Nik er' ez luzatzekorik.

XXIV

Argitzean, eguerditan,

Arratsean natzano,

Gaua goizak ordaritan

Biharamunt dazano

Zuri huts, et' ez bertzeri

Darraik' ene gogoa,

Zuzaz, nola bait' er' eri,

Nahiz izan sendoa.

Ile urrestatu horiek,

Nadukate harturik,

Begi leinhuru goriek,

Lasto-legez garturik;

Eta, zuk eginez baizen

Zenbait-ere hongoa,

Hoboro bizi ahal naizen

Da gauz' ezinezkoa.

Nik gortharzun, zuk gorrtarzun,

Derakuskegu elkarri,

Biek bardin bermetarzun,

Dugu hetan ezarri,

Eta goaz, ja haraitzina,

Ene zori gaitzean,

Zein ondoti, zein aitzina,

Zu ihesi, ni hatzean.

Nik nigarrak, zinkuriak

Ene bizi lagunak,

Zuk zuriak belzuriak,

Poru, handitarzunak:

Hezaz oradrano iraitzi

Ikusirik nuzula,

Orai onhestea gaitzi

Dakit dakidizula.

Otoi, otoi, ene minak

Gaurgoitik epa itzazu,

Oranoko gaizki eginak

Askitan edutzazu,

Enezazula gal gorrez,

Kalte jin lakidizu,

Bana galde nauzun horrez

Ukenduru negizu.

Edo nitan bad' ogena,

Eta den huts eginik,

Erakustazu zuzena,

Zeren hura jakinik,

Bertarik nuzu ikusiko,

Hutsaz urrikiturik,

Zur' aurkian belhauriko,

Sabel-lurreraturik.

XXV

Ederragoari

Zurekin ezagutze hartzen

Hasiz gero, Ederragoa,

Sendi dizut nitan eihartzen,

Berzetratko amorioa,

Orai eta sekulakoz

Zure nizatelakoz.

Ban' alaz! hanbat dizut hugu

Zureki minzatu ezina,

Zeren jagoitik ezpaitugu

Bi hitzen erran aizina;

Orai, eta sekulakoz

Zure nizatelakoz.

Mirets ziniro bazeneki

Gau et' egun, zein ardura,

Nahiz batzarre egin zureki,

Jin nizan zur' okolura,

Orai eta, etc.

Zurekin izatera haizu

Ezpaniz ere gorpitzez,

Alabadere banarraizu

Bethi gogoz, et' orhitzez,

Orai eta, etc.

Maitatu banazu, berzez goiti,

_Nik zu zaitudan bezala,

Zuganik hon ardietsi engoiti

Pens' ezazu ordu dudala,

Orai eta, etc.

Zuk niri uko badagidazu,

Nik zuri galde bezanbat,

Eridenik eztadukazu

Nik nola maita zitzanbat,

Orai eta, etc.

XXVI

Laur karbarien eresia

Ora- gauan laur karbari

Karban hanxe ziren ari,

Egarriz borx' egon-eta / nehork ez hek urrikari.

«Nozbait,ala dioite elgarri,

Aho hoien hezagarri,

Nonbait zerbait ezpadugu / galdu behar gara sarri»

Hori erranik, hauk doazala

Hetarik biga, berhala,

Baratzez baratze, xori / ihiztariak bezala.

Ezt' izan ehon hesirik

Hanbat goraki hersirik,

Non eztituzten gaintitu, / oillarrasiki jauzirik.

Joanez, joanez, azkenean,

unhe-hurran zirenean,

Sagardoibaten barnera / sar ziten, oren honean.

Han pikotzebat baturik,

Frutaz oro kargaturik,

Pot eta besarkaz lotu / zauzko, belhaunak gurturik.

«O zuhatz orsto-zabala

(Dioitela) luzez izala

Horl' ukensu, horl' ekoizle, / orai izana bezala;

Zuhatzetan hi lehena

Aiz, hoben' et' ederrena;

Dohatsu hir' orsto-adarrak, / dohatsu hir' ekoizpena.

Etzen ez deitatzekoa,

Noizten, frutu bizizkoa

Eu' amasok jan zezana, / bana bai, o hi pikoa.

Zeren hartarik alhatu

Zelakoz, zen heriostatu

Eua, baita haren leinu / oro minberaz kozatu;

Aldiz, pikoa, higanik,

Hil-hurrenean izanik,

Zitikeguk, guk biziak / osagarri hik emanik».

Hanbateki bata jauzten

Adarretar', eta hausten

Ari d' aldaken, bertzea / zuhatzaren iharrausten.

Bild' uken duten bezala,

Biek jasan ezin-ahala,

Herena, karbategiti / hetara haur datorrala.

Laurdenak ezpaitzakien,

Ber' egonik zer zaidien,

Sorgin, et' ohoinen lotsaz, / auzora laster zegien.

Hango atea, barax, jorik,

Morroinbat han-berekorik

Ager zekion, begitartez / anderauren-gisakorik.

Ustez zen anderaurena,

Ager zezon bere pena

Bai et' eska hur, edo arno / apurbaten ahamena.

Hark, zer zen gauz' ikasirik,

Barnera sar erazirik,

Eznez erregala zezan / bere zurati erautsirik.

Hanti-landan er' urzeki

Zezan, gogo handireki

Karbategira, bait' egin / karb' aldibat han hareki.

Gero bertzen, urrundanik,

Jin- herotsa hautemanik,

Berhez ziten, brist' elgarri / pot eta besark' emanik:

Arte hartan, hauk direla,

Jauziz jauzi, nol' igela,

Bertze hirurak, alzoak / pikoz bethe dakarztela.

Laurdena, (punsu jarririk)

Herenak han ber' utzirik,

Kexa zedin (alegia) / egon zela galetsirik;

Herenak zinhardetsana:

«Eztinat nik ogen, bana

Hihaurk, falta hirea dun / eneki jin ez izana».

Morroina beh' aurkintzetan

Baitzauten, aldarte hetan,

Zer egin ziroen,oldarbat, / egon zedin pensaketan.

Ger' oharturik, gazt-ara

Hizkatzerik eskukara

Jin zaitezkiela, joan zedin, gordailuti hek beitara.

Han jarririk ararteko

Bilhakaiden baketzeko

Igor zezan arno-bilha / pikoekin ezkontzeko.

Noizbait, bakeak eginik,

Arno' ere orduko jinik,

Uxtia zedin, pikoekin, / garhaitu gab' utzikinik.

XXVII

Etzintezkea jagoiti unha

Ene hain gaizki tratatzez?

Beti zuzaz ezin enzuna

Lan duketa deitoratzez?

Deia dembora handi dizi

Onsa dakizun bezala,

Zuk eman esparanzaz bizi

Et' ez deus bertzez nizala.

Sagartzeak, lilitan jarten

Bad' eta, lilitu-ondoan

Orstatzen ere, gero ekarten

Du frutua ber' aroan.

Nik hatsean, lili-orde, zutan

Bat' ukan ditut karezak,

Gero ere bai orsto lekutan,

Aski handirik promesak;

Bana zer probetxu azkenean,

Haltza bezalakaturik,

Lilitu, orstatu zarenean

Ezpadakarzu fruturik.

Zur' ikusteko, eginik nago

Borz lekoa bide lauretan,

Bait' are hamar gehiago,

Ez behin, baizi anhitzetan;

Ban' ezdeustzat zuk dadukazu

Nik neke hartzen dudana,

Et' eskerrik ezterautazu,

Jiteaz hala zugana;

Aitziti ni ekus-eta, gorde

Nahiz zabiltz' et' itzuri,

Eta, hunki-jin erran orde,

Ari zitzauzat belzuri.

Hal' ere zugana jiteti,

Urrunak, ez belzuriak

Enendezak' ez Jainkoaz peti

Begira mundu guziak.

XXVIII

Zalgiz jaun, Paueko Korte gehienean

Erregeren konseillari zenaren gorazarretan.

HAMALAURKUNA

Nabusi lehenek lan berri guzietan

Anhitz elhesari jardiresten dute,

Hatsarrea zeren emaiten baitute,

Zein erdia baita gauza gehienetan;

Ban' ere dutenek beteginzarretan

Ezarten lan hura gehiago bute,

Ezenez eskasik utziten balute,

Ed' urhent-peiturik zenbait eretzetan.

Halakotz hik, Zalgiz, Eskaldun Poeta,

Burura behar duk erramu-boneta,

Zeren, nola baihaiz Parnason gainean,

Bederatzi ahizpez maiteki hazia,

Heiek erakatsiz hik, gur adinean,

Burutar' eman duk bertzek doi-hasia.

XXIX

Arrain jaun, Zuberoako Juje zenaren Ilhartitza

Arrain, gizonen haitia,

Temisen bihotz maitia,

Arrain, Museen haurr-hazia,

Haur non datzan ehortzia;

Haur du gorputzak hobia,

Zeru' arimak hobia.

XXX

Jorralen koblak

Jaukizarrea Motil Gaztearen aldeti.